Expreszo
Hét tijdschrift, dé online community, dé belangenorganisatie voor lesbo-, homo-, en bi-jongeren.
De enkele-feitconstructie, een stukje geschiedenis
10-09-2010, 20:34
De enkele-feitconstructie is een artikel uit de Algemene Wet Gelijke Behandeling (AWGB). De bepaling is in 1994 toegevoegd aan de AWGB en wordt bepleit door onder andere de ChristenUnie en het CDA.
De bepaling komt voor in artikel 5 lid 2 en artikel 7 lid 2. Deze artikelen passen de enkele-feitconstructie overigens niet toe op seksuele geaardheid, maar ook op politieke gezindheid, ras, geslacht, nationaliteit en burgerlijke staat.
Wat is de enkele-feitconstructie?
Concreet gezegd houdt de enkele-feitconstructie in dat discriminatie van homoseksuelen en lesbiennes op enkele manieren is toegestaan. In de wet staat dat er geen onderscheid tussen mensen gemaakt mag worden op de werkvloer, tenzij de vrijheid van een instelling op godsdienstige, levensbeschouwelijke of politieke grondslag de instelling in staat acht om eisen te stellen die, gelet op het doel van de instelling, nodig zijn voor de vervulling van een functie. Deze eisen mogen niet leiden tot onderscheid op grond van seksuele geaardheid.
Hieruit blijkt dus dat homoseksuelen (mannen en vrouwen) gediscrimineerd mogen worden op basis van de vrijheid van een instelling die gebaseerd is op een godsdienstige, levensbeschouwelijke, of politieke grondslag, en instellingen van bijzonder onderwijs (zoals Rooms Katholieke of Protestantse scholen), indien hun homoseksuele geaardheid in de weg zou staan bij het uitvoeren van hun vak. Ze mogen hierom niet zomaar ontslagen worden op het enkele feit dat ze homoseksueel zijn, maar wel als ze praktiserend homoseksueel zijn, dus een relatie hebben en eventueel samenwonen, of door naar de Gay Pride te gaan.
Scholen mogen docenten én leerlingen dus niet weren vanwege hun homoseksuele geaardheid, maar wel als het praktiseren van de geaardheid in tegenspraak is met de levensbeschouwelijke grondslag van de school.
Wat is er allemaal al gebeurd door de enkele-feitconstructie?
Volgens de regering komt het nooit voor dat de enkele-feitconstructie wordt toegepast om een homoseksuele docent of leerling van school te verwijderen. Toch heeft de School met de Bijbel in het Geldersche Emst vorig jaar nog een docent op non-actief gesteld die zijn homoseksualiteit niet langer geheim wilde houden.
Ook een andere homoseksuele docent op een orthodox-christelijke school op de Veluwe beschreef toentertijd het volgende: “Ik ben bang dat als dit uitkomt in het dorp, ik mijn biezen wel kan pakken. Moet ik eerst een andere baan zoeken, zodat ik weg ben voor het gebeurt?”
Het CGB (Commissie Gelijke Behandeling) heeft een aantal zaken behandeld waarbij sprake was van ongeoorloofde toepassing van de enkele-feitconstructie. Zo is er sprake geweest van een probleem op een reformatorische basisschool in Westzaan, en een probleem op de Katholieke Theologische Universiteit Utrecht.
De AWGB is ook van toepassing gebleken toen een homoseksuele docent weigerde een formulier te ondertekenen waarin buitenhuwelijkse samenlevingsvormen werden afgewezen.
Homoseksuele leerlingen
Wat eigenlijk nog veel erger is, is het verhaal van homoseksuele leerlingen. Zij zijn meestal niet de mensen die de keuze maken voor een streng religieuze school. Dit doen hun ouders. Daarna laat de school de leerlingen een identiteitsverklaring ondertekenen. Dit is bij een groot aantal reformatorische scholen in ons land gebruikelijk. Hierin staat dat een homoseksuele levenswijze in strijd is met Gods Woord en als zodanig wordt afgewezen. Als leerlingen vervolgens ontdekken dat ze toch homoseksueel zijn, vinden zij geen steun bij wet en kabinet. Ze mogen bijvoorbeeld al van school worden gestuurd omdat ze een spreekbeurt over homoseksualiteit houden.
Wat is er allemaal gezegd en gedaan tegen de enkele-feitconstructie?
Na het invoeren van de wet in 1994 is er een debat geweest waarbij om opheldering over de enkele-feitconstructie werd gevraagd. De reacties van minister Dales, toentertijd minister van Binnenlandse Zaken, waren dusdanig vaag, dat het leek alsof er expres geen duidelijkheid gegeven mocht worden aan het hoe en waarom van de enkele-feitconstructie, en hoever scholen deze regels mochten doorvoeren in hun personeelsbeleid.
Op dat moment is er een amendement (wijziging van een officieel document of wet) ingevoerd door D66, VVD en Groenlinks om de enkele-feitconstructie uit de wet te schrappen. Dit amendement wist echter geen meerderheid te behalen.
Minister Dales heeft in de Eerste Kamer uitleg gegeven over de enkele-feitconstructie. “Het enkele feit van het hebben van een homoseksuele liefdesrelatie of het daarmee samenwonen is onvoldoende reden voor onderscheid. Waar wél rekening mee mag worden gehouden, zijn gedragingen en omstandigheden die niet leiden tot onderscheid op grond van het enkele feit. Deze gedragingen en omstandigheden kunnen de situatie op de school betreffen, maar ook de situatie buiten de school. De leerkracht die aan de ene kant stelt dat hij de grondslag van de school onderschrijft, maar aan de andere kant deze grondslag tijdens de lessen niet uitdraagt of zelfs blijkt te verwerpen, voldoet niet aan de eisen die door het schoolbestuur aan hem kunnen worden gesteld. Ook indien iemand in het openbaar blijk geeft van een zodanige leefstijl dat hij datgene wat hij op de school uitdraagt in feite verwerpt of zelfs belachelijk maakt, kan hij daarmee afbreuk doen aan zijn geloofwaardigheid – en dus zijn geschiktheid – bij het vervullen van zijn functie in het onderwijs. Het wetsvoorstel belet bijzondere scholen aldus niet om een personeelsbeleid te voeren dat aan leerkrachten de eis stelt dat zij de overtuiging van de school meedragen en uitdragen.”
In het verleden hebben we al eens aangegeven dat Europa niet te spreken is over de constructie zoals die in Nederland gehanteerd wordt. De Europese Commissie heeft Nederland in 2008 aangesproken op het feit dat homo’s volgens de AWGB niet geweerd konden worden omdat ze homo zijn, maar wel omdat ze dat in de praktijk brengen. De EC vond deze opmerking te ruim en daardoor bleef er teveel ruimte over om mensen te weren.
Vladimir Spidla, de eurocommissaris van Sociale Zaken, heeft Nederland toentertijd twee maanden de tijd gegeven om te reageren. Als Nederland de EU-regels niet beter om zou zetten in nationale wetten, wilde Spidla naar het Europese Hof van Justitie stappen.
Hierna heeft Boris van der Ham, kamerlid voor D66, in februari 2008 aangegeven een wetswijziging te willen op het gebied van de enkele-feitconstructie. Hiervoor heeft hij een initiatiefswetsvoorstel ingediend. Hij gaf daarbij aan dat hij weinig vertrouwen had in het kabinet, omdat zowel het CDA als de ChristenUnie achter de enkele-feitconstructie zouden staan.
"Het is onaanvaardbaar dat in ons huidige rechtssysteem homo's op juridische gronden geweerd mogen worden", zei hij toentertijd in een verklaring van D66.
In reactie op Van der Ham, heeft Plasterk van de PvdA, op dat moment minister van Emancipatie, zich uitgesproken tegen de enkele-feitconstructie. Hij wilde hier voor de zomer van 2008 opheldering over krijgen van de Kamer, maar wilde op dat moment niet zeggen of hij de bepaling discriminerend vond.
Uit de kast, uit de klas
Hierna is onder andere het COC begonnen met de petitie “uit de kast, uit de klas”. Deze petitie is op 29 september 2009 overhandigd aan de Tweede Kamer. Op dat moment was de petitie ondertekend door 21.000 mensen. Het doel van de petitie was dat de enkele-feitconstructie nog in 2009 uit de wet gehaald werd. Deze constructie mocht niet vervangen worden door andere regels die voor homoseksuelen discriminerend waren.
Helaas heeft minister Guusje ter Horst (PvdA) van Binnenlandse Zaken op dezelfde dag aan de Tweede Kamer geschreven dat streng religieuze scholen homoseksuele leraren én leerlingen, die openlijk uitkomen voor hun geaardheid, mogen blijven weigeren. Een school mocht volgens haar nieuwe leraar of leerling weigeren als hij of zij zijn seksuele geaardheid openlijk uit, omdat er anders een conflict zou kunnen ontstaan met het geloof waar de school voor staat.
Hierdoor is het debat hierover, dat plaats zou vinden op 30 september 2009,afgelast.
Daar word ik nou ziek van!
Op 8 februari 2010 heeft Expreszo een protest georganiseerd om in Den Haag te demonstreren onder het motto “daar word ik nou ziek van”. Op deze dag zou vergaderd worden over de enkele-feitconstructie. Op de protestactie kwamen ongeveer zestig jongeren af. Helaas bleek Guusje ter Horst zich die dag zelf ook niet zo goed te voelen, en is de protestactie daarom afgelast. Het debat over de AWGB is verplaatst naar een onbekende datum, maar Expreszo is sowieso van plan er dan weer te zijn!
Homoseksuelen afkeuren mag
In het begin van de zomer van dit jaar heeft waarnemend demissionair minister Rouvoet (ChristenUnie) van jeugd en gezin in antwoord op Kamervragen van de VVD’ers Paul de Krom, Ineke Dezentjé Hamming en Anouchka van Miltenburg laten weten dat Christelijke, Katholieke en Islamitische scholen hun afkeur voor homoseksualiteit tot uiting mogen laten komen in hun lessen en hun personeelsbeleid. Volgens Rouvoet mag een bijzondere school op religieuze of levensbeschouwelijk grondslag gebaseerde opvattingen hebben over homoseksualiteit en deze opvattingen in het onderwijs tot uitdrukking brengen.
Toekomstbeeld
Kort geleden heeft D66-Kamerlid Boris van der Ham een initiatiefwetsvoorstel ingediend tot afschaffing van de enkele-feitconstructie. Het voorstel kan rekenen op een ruime meerderheid in de Tweede Kamer, aangezien het mede is ondertekend door VVD, PvdA, SP en GroenLinks.
Hiermee lijkt eindelijk het einde van de discriminatie tegenover homoseksuele docenten en leerlingen in zicht te komen. Uiteraard is het altijd wel de vraag of deze mensen nu niet op een andere manier weggewerkt zullen worden uit deze scholen, met bijvoorbeeld de opmerking dat “ze niet binnen het team passen” of iets anders, maar in ieder geval zal de wet dan geen discriminatie op grond van geaardheid meer toestaan.
APM
(bron: Expreszo)
De enkele-feitconstructie is een artikel uit de Algemene Wet Gelijke Behandeling (AWGB). De bepaling is in 1994 toegevoegd aan de AWGB en wordt bepleit door onder andere de ChristenUnie en het CDA.
De bepaling komt voor in artikel 5 lid 2 en artikel 7 lid 2. Deze artikelen passen de enkele-feitconstructie overigens niet toe op seksuele geaardheid, maar ook op politieke gezindheid, ras, geslacht, nationaliteit en burgerlijke staat.
Wat is de enkele-feitconstructie?
Concreet gezegd houdt de enkele-feitconstructie in dat discriminatie van homoseksuelen en lesbiennes op enkele manieren is toegestaan. In de wet staat dat er geen onderscheid tussen mensen gemaakt mag worden op de werkvloer, tenzij de vrijheid van een instelling op godsdienstige, levensbeschouwelijke of politieke grondslag de instelling in staat acht om eisen te stellen die, gelet op het doel van de instelling, nodig zijn voor de vervulling van een functie. Deze eisen mogen niet leiden tot onderscheid op grond van seksuele geaardheid.
Hieruit blijkt dus dat homoseksuelen (mannen en vrouwen) gediscrimineerd mogen worden op basis van de vrijheid van een instelling die gebaseerd is op een godsdienstige, levensbeschouwelijke, of politieke grondslag, en instellingen van bijzonder onderwijs (zoals Rooms Katholieke of Protestantse scholen), indien hun homoseksuele geaardheid in de weg zou staan bij het uitvoeren van hun vak. Ze mogen hierom niet zomaar ontslagen worden op het enkele feit dat ze homoseksueel zijn, maar wel als ze praktiserend homoseksueel zijn, dus een relatie hebben en eventueel samenwonen, of door naar de Gay Pride te gaan.
Scholen mogen docenten én leerlingen dus niet weren vanwege hun homoseksuele geaardheid, maar wel als het praktiseren van de geaardheid in tegenspraak is met de levensbeschouwelijke grondslag van de school.
Wat is er allemaal al gebeurd door de enkele-feitconstructie?
Volgens de regering komt het nooit voor dat de enkele-feitconstructie wordt toegepast om een homoseksuele docent of leerling van school te verwijderen. Toch heeft de School met de Bijbel in het Geldersche Emst vorig jaar nog een docent op non-actief gesteld die zijn homoseksualiteit niet langer geheim wilde houden.
Ook een andere homoseksuele docent op een orthodox-christelijke school op de Veluwe beschreef toentertijd het volgende: “Ik ben bang dat als dit uitkomt in het dorp, ik mijn biezen wel kan pakken. Moet ik eerst een andere baan zoeken, zodat ik weg ben voor het gebeurt?”
Het CGB (Commissie Gelijke Behandeling) heeft een aantal zaken behandeld waarbij sprake was van ongeoorloofde toepassing van de enkele-feitconstructie. Zo is er sprake geweest van een probleem op een reformatorische basisschool in Westzaan, en een probleem op de Katholieke Theologische Universiteit Utrecht.
De AWGB is ook van toepassing gebleken toen een homoseksuele docent weigerde een formulier te ondertekenen waarin buitenhuwelijkse samenlevingsvormen werden afgewezen.
Homoseksuele leerlingen
Wat eigenlijk nog veel erger is, is het verhaal van homoseksuele leerlingen. Zij zijn meestal niet de mensen die de keuze maken voor een streng religieuze school. Dit doen hun ouders. Daarna laat de school de leerlingen een identiteitsverklaring ondertekenen. Dit is bij een groot aantal reformatorische scholen in ons land gebruikelijk. Hierin staat dat een homoseksuele levenswijze in strijd is met Gods Woord en als zodanig wordt afgewezen. Als leerlingen vervolgens ontdekken dat ze toch homoseksueel zijn, vinden zij geen steun bij wet en kabinet. Ze mogen bijvoorbeeld al van school worden gestuurd omdat ze een spreekbeurt over homoseksualiteit houden.
Wat is er allemaal gezegd en gedaan tegen de enkele-feitconstructie?
Na het invoeren van de wet in 1994 is er een debat geweest waarbij om opheldering over de enkele-feitconstructie werd gevraagd. De reacties van minister Dales, toentertijd minister van Binnenlandse Zaken, waren dusdanig vaag, dat het leek alsof er expres geen duidelijkheid gegeven mocht worden aan het hoe en waarom van de enkele-feitconstructie, en hoever scholen deze regels mochten doorvoeren in hun personeelsbeleid.
Op dat moment is er een amendement (wijziging van een officieel document of wet) ingevoerd door D66, VVD en Groenlinks om de enkele-feitconstructie uit de wet te schrappen. Dit amendement wist echter geen meerderheid te behalen.
Minister Dales heeft in de Eerste Kamer uitleg gegeven over de enkele-feitconstructie. “Het enkele feit van het hebben van een homoseksuele liefdesrelatie of het daarmee samenwonen is onvoldoende reden voor onderscheid. Waar wél rekening mee mag worden gehouden, zijn gedragingen en omstandigheden die niet leiden tot onderscheid op grond van het enkele feit. Deze gedragingen en omstandigheden kunnen de situatie op de school betreffen, maar ook de situatie buiten de school. De leerkracht die aan de ene kant stelt dat hij de grondslag van de school onderschrijft, maar aan de andere kant deze grondslag tijdens de lessen niet uitdraagt of zelfs blijkt te verwerpen, voldoet niet aan de eisen die door het schoolbestuur aan hem kunnen worden gesteld. Ook indien iemand in het openbaar blijk geeft van een zodanige leefstijl dat hij datgene wat hij op de school uitdraagt in feite verwerpt of zelfs belachelijk maakt, kan hij daarmee afbreuk doen aan zijn geloofwaardigheid – en dus zijn geschiktheid – bij het vervullen van zijn functie in het onderwijs. Het wetsvoorstel belet bijzondere scholen aldus niet om een personeelsbeleid te voeren dat aan leerkrachten de eis stelt dat zij de overtuiging van de school meedragen en uitdragen.”
In het verleden hebben we al eens aangegeven dat Europa niet te spreken is over de constructie zoals die in Nederland gehanteerd wordt. De Europese Commissie heeft Nederland in 2008 aangesproken op het feit dat homo’s volgens de AWGB niet geweerd konden worden omdat ze homo zijn, maar wel omdat ze dat in de praktijk brengen. De EC vond deze opmerking te ruim en daardoor bleef er teveel ruimte over om mensen te weren.
Vladimir Spidla, de eurocommissaris van Sociale Zaken, heeft Nederland toentertijd twee maanden de tijd gegeven om te reageren. Als Nederland de EU-regels niet beter om zou zetten in nationale wetten, wilde Spidla naar het Europese Hof van Justitie stappen.
Hierna heeft Boris van der Ham, kamerlid voor D66, in februari 2008 aangegeven een wetswijziging te willen op het gebied van de enkele-feitconstructie. Hiervoor heeft hij een initiatiefswetsvoorstel ingediend. Hij gaf daarbij aan dat hij weinig vertrouwen had in het kabinet, omdat zowel het CDA als de ChristenUnie achter de enkele-feitconstructie zouden staan.
"Het is onaanvaardbaar dat in ons huidige rechtssysteem homo's op juridische gronden geweerd mogen worden", zei hij toentertijd in een verklaring van D66.
In reactie op Van der Ham, heeft Plasterk van de PvdA, op dat moment minister van Emancipatie, zich uitgesproken tegen de enkele-feitconstructie. Hij wilde hier voor de zomer van 2008 opheldering over krijgen van de Kamer, maar wilde op dat moment niet zeggen of hij de bepaling discriminerend vond.
Uit de kast, uit de klas
Hierna is onder andere het COC begonnen met de petitie “uit de kast, uit de klas”. Deze petitie is op 29 september 2009 overhandigd aan de Tweede Kamer. Op dat moment was de petitie ondertekend door 21.000 mensen. Het doel van de petitie was dat de enkele-feitconstructie nog in 2009 uit de wet gehaald werd. Deze constructie mocht niet vervangen worden door andere regels die voor homoseksuelen discriminerend waren.
Helaas heeft minister Guusje ter Horst (PvdA) van Binnenlandse Zaken op dezelfde dag aan de Tweede Kamer geschreven dat streng religieuze scholen homoseksuele leraren én leerlingen, die openlijk uitkomen voor hun geaardheid, mogen blijven weigeren. Een school mocht volgens haar nieuwe leraar of leerling weigeren als hij of zij zijn seksuele geaardheid openlijk uit, omdat er anders een conflict zou kunnen ontstaan met het geloof waar de school voor staat.
Hierdoor is het debat hierover, dat plaats zou vinden op 30 september 2009,
Daar word ik nou ziek van!
Op 8 februari 2010 heeft Expreszo een protest georganiseerd om in Den Haag te demonstreren onder het motto “daar word ik nou ziek van”. Op deze dag zou vergaderd worden over de enkele-feitconstructie. Op de protestactie kwamen ongeveer zestig jongeren af. Helaas bleek Guusje ter Horst zich die dag zelf ook niet zo goed te voelen, en is de protestactie daarom afgelast. Het debat over de AWGB is verplaatst naar een onbekende datum, maar Expreszo is sowieso van plan er dan weer te zijn!
Homoseksuelen afkeuren mag
In het begin van de zomer van dit jaar heeft waarnemend demissionair minister Rouvoet (ChristenUnie) van jeugd en gezin in antwoord op Kamervragen van de VVD’ers Paul de Krom, Ineke Dezentjé Hamming en Anouchka van Miltenburg laten weten dat Christelijke, Katholieke en Islamitische scholen hun afkeur voor homoseksualiteit tot uiting mogen laten komen in hun lessen en hun personeelsbeleid. Volgens Rouvoet mag een bijzondere school op religieuze of levensbeschouwelijk grondslag gebaseerde opvattingen hebben over homoseksualiteit en deze opvattingen in het onderwijs tot uitdrukking brengen.
Toekomstbeeld
Kort geleden heeft D66-Kamerlid Boris van der Ham een initiatiefwetsvoorstel ingediend tot afschaffing van de enkele-feitconstructie. Het voorstel kan rekenen op een ruime meerderheid in de Tweede Kamer, aangezien het mede is ondertekend door VVD, PvdA, SP en GroenLinks.
Hiermee lijkt eindelijk het einde van de discriminatie tegenover homoseksuele docenten en leerlingen in zicht te komen. Uiteraard is het altijd wel de vraag of deze mensen nu niet op een andere manier weggewerkt zullen worden uit deze scholen, met bijvoorbeeld de opmerking dat “ze niet binnen het team passen” of iets anders, maar in ieder geval zal de wet dan geen discriminatie op grond van geaardheid meer toestaan.
APM
(bron: Expreszo)