Herken de Hoomooo

Als hedendaagse homo kun je niet zonder gaydar. Hoe kun je ooit succesvol flirten, laat staan daten, als je niet al op een kilometer afstand kunt aanvoelen of die ene leuke jongen ook bi of homo is?

Achtergrond

Sterre Leufkens
25 april 2017, 19:31

Homo’s kunnen over het algemeen aardig inschatten wie er ook van de herenliefde is. Maar hoe doe je dat eigenlijk, dat inschatten? Kijk, een skinny jeans en een handtas, ja, dat zijn duidelijke signalen. Maar taalkundigen hebben recent aanwijzingen gevonden dat je geaardheid ook kunt horen. Homomannen blijken namelijk een subtiel andere uitspraak te hebben dan hetero’s. Is er inderdaad zoiets als een homo-accent?

Klinkers

Amerikaanse taalonderzoekers lieten een groep Amerikaanse homo- en heteromannen luisteren naar allerlei eerder opgenomen woorden. Die woorden waren ingesproken door Amerikaanse mannen, óók zowel homo’s als hetero’s. De luisteraars hoorden steeds één woord en moesten dan zeggen welke geaardheid de spreker volgens hen had. In de meeste gevallen hadden de luisterende mannen het goed – vaker dan wanneer ze alleen maar zouden gokken. Een gaydar heeft blijkbaar aan één woord genoeg.

Maar de wetenschappers gingen nog verder. In een tweede experiment lieten ze hun proefpersonen steeds maar een enkele klank horen. Op basis van die ene klank moesten de mannen weer kiezen: was de spreker homo of hetero? En weer lukte dat in het grote merendeel van de gevallen. Hierbij maakte het wel uit wélke klank ze hoorden. De mannen konden geaardheid relatief goed inschatten als ze klinkers hoorden. Met medeklinkers konden de gaydars daarentegen helemaal niks.

Praten als een homo

Het was niet voor het eerst dat er onderzoek werd gedaan naar gay taalgebruik. Er wordt al langer gedacht dat homomannen echt anders klinken dan hetero’s: hun zinnen zouden aan het eind wat meer omhoog gaan, hun s-klanken zouden ‘zachter’ zijn, en hun klinkers langer. Maar: wetenschappers hebben hier nog nooit bewijs voor gevonden. Er zijn namelijk ook heteromannen die op deze manier spreken en omgekeerd zijn er veel homomannen die praten ‘als een hetero’. Homomannen worden dus niet geboren met een homo-accent.

Dat neemt niet weg dat mensen wel dénken dat het bestaat, wat slecht nieuws is voor de gemiddelde man die ongeacht zijn seksualiteit, onder het ‘homo-accent’ valt. In de documentaire ‘Do I sound gay?’ probeert filmmaker David Thorpe zijn homo-accent af te leren. Interessant genoeg blijkt dat hij dat accent niet altijd gehad heeft: Davids beste vriendin vertelt dat hij tijdens zijn studietijd opeens anders begon te praten, nadat hij uit de kast was gekomen.

Dit stemt overeen met de bevindingen van verschillende taalwetenschappers: mensen vertellen met behulp van subtiele uitspraakverschillen iets over wie ze zijn. Net zoals je kunt laten horen dat je uit Brabant komt door een zachte g te gebruiken, kun je je homoseksualiteit uitdragen door je zinnen wat melodieuzer uit te spreken.

Helemaal expres zijn uitspraaknuances niet. Je kunt er bijvoorbeeld niet voor kiezen opeens geen zachte g meer te hebben. Maar je kunt een accent wél strategisch versterken of verzwakken. Zo is van de politicus Jan Marijnissen bekend dat zijn Brabantse accent sterker was wanneer hij tegen vakbondsleden praatte, dan wanneer hij debatteerde in de Tweede Kamer. Die strategie kun je als LGBT’er ook gebruiken: een beetje anders praten om herkenbaar te zijn als bi of homo.

Een lesbo-accent

De vrouwen zitten nu vast op het puntje van hun stoel: kun je biseksuele en lesbische meiden dan ook herkennen aan hun uitspraak? Ja en nee. Er bestaat zoiets als stereotiepe lesbospraak: een lage, harde (oftewel mannelijke) stem, en een wat grovere woordkeuze. Ook hier geldt dat lang niet alle lesbische en biseksuele vrouwen van nature zo praten, maar ze kunnen ervoor kiezen dat wél te doen. Uit taalonderzoek bleek bijvoorbeeld dat de Amerikaanse politica Hillary Clinton door de jaren heen ‘mannelijker’ is gaan spreken, behalve tijdens haar campagne: wanneer ze vrienden wilde maken en aardig wilde overkomen, gebruikte ze gemiddeld gezien minder negatieve woorden, en juist meer ‘sociale’ woorden, zoals ‘vriendschap’ en ‘praten’. Hillary gebruikte dus, net als Jan Marijnissen, haar taal om een bepaald effect te hebben op haar toehoorders. Haar taal was als lippenstift: een middel om vrouwelijk over te komen.

Een homo- of lesbo-accent bestaat niet: LGBT’s en hetero’s klinken niet anders dan anderen. Maar de stereotiepe ideeën erover kun je wel in je voordeel gebruiken als je wilt dat je geaardheid herkenbaar is. Dus als je een knapperd tegenkomt en je twijfelt aan hun voorkeur? Zeg ‘ns aaa!

 

Sterre Leufkens

Profielfoto van Sterre Leufkens

Door Sterre Leufkens

Meer van Sterre »