‘Het is een verademing dat ik nu kan bewijzen dat ik mezelf ben’

Vijf transjongens over het aanpassen van hun papieren

© Expreszo/Melanie Samat

Achtergrond

Manon de Roon
20 August 2015

Het is alweer een jaar geleden dat het dankzij een wetswijziging voor transgenders een stuk makkelijker is geworden om hun geboorteakte aan te laten passen. Expreszo sprak vijf jongens over de voordelen van het hebben van de juiste papieren. Al ging het aanpassen van het identiteitsbewijs niet bij iedereen vlekkeloos.

Laurens

© Expreszo/Melanie Samat

Laurens (19)

“Ik heb niet alleen het geslacht op mijn geboorteakte, maar ook meteen mijn naam laten wijzigen nadat ik groen licht voor de hormoonbehandeling kreeg. Niet onbelangrijk, want bij de controle van je identiteitsbewijs wordt er direct naar je naam gekeken. Als daar een vrouwennaam staat dan valt dat meer op dan een geslacht dat verkeerd vermeld wordt.

Het is een verademing dat ik nu gewoon kan bewijzen dat ik ben wie ik ben. Op mijn oude identiteitsbewijs had ik nog een foto met lang haar, terwijl ik zelfs toen ik nog niet met de hormoonbehandeling was begonnen voor de buitenwereld al een man was. Ik ben één keer bijna de trein uitgezet omdat ik ging reizen met een e-ticket dat was gekocht op mijn oude naam. De conducteur geloofde gewoon niet dat het mijn kaartje was. Pas toen ik mijn hogere stem ging gebruiken – terwijl ik mijn stem juist lager had gekregen dankzij stemoefeningen – ging hij eindelijk overstag.

De eerste keer dat ik het effect van een goede geslachtsregistratie echt merkte, was toen ik een biertje ging kopen in de winkel en ik niet vreemd werd aangekeken. Vroeger stelde ik het kopen van biertjes uit, omdat ik bang was om weer problemen te krijgen. Ik ben nu zelfverzekerder: mijn stem is door het gebruik van hormonen naar beneden gegaan en mijn spiermassa verandert zonder dat ik er iets voor hoef te doen. Iedere dag wordt mijn dysforie een beetje minder.”


Jonathan

© Expreszo/Melanie Samat

Jonathan (30)

“Toen ik in augustus naar het gemeentehuis ging, verliep het wijzigen van mijn papieren niet helemaal perfect. De ambtenaar moet de naamswijziging met de hand op de geboorteakte schrijven, maar toen ik mijn paspoort een paar dagen later ging halen, bleek dat er een foutje was gemaakt met mijn tweede naam. De letter ‘i’ was door een misverstand een ‘j’ geworden en mijn tweede naam was nu dus opeens Jan.

De gemeente heeft toen met spoed een nieuw paspoort aangevraagd. De problemen met mijn papieren leken opgelost, tot ik twee weken later op het vliegveld in Schotland opeens werd aangehouden omdat ik op een gestolen paspoort zou reizen. Blijkbaar waren er automatisch – maar onterecht – alarmbellen gaan rinkelen omdat mijn paspoort met spoed opnieuw was aangevraagd. Het paspoort werd ingenomen en vernietigd door Interpol en aan het eind van augustus kreeg ik alsnog een nieuw paspoort.

Het goede nieuws is dat ik niet één maar drie keer heb kunnen vieren dat ik een nieuw paspoort heb. Als ik vroeger in een café kwam waar ik niet bekend was, dan bestelde ik nooit alcohol omdat er altijd naar mijn identiteitskaart werd gevraagd. Het is zelfs voorgekomen dat de barman met mijn paspoort aan de haal ging om iedereen in de bar te laten zien: dit is een vrouw. Sindsdien dacht ik vaak: dan maar Fanta. Nu mijn papieren zijn gewijzigd, heb ik helemaal zelf in de hand of ik mensen vertel dat ik transgender ben.”


Maarten

© Expreszo/Melanie Samat

Maarten (24)

“Een week na de wetswijziging heb ik mijn geboorteakte en naam laten wijzigen. Eindelijk, dacht ik. Ik heb met het aanpassen van mijn papieren gewacht tot de wet versoepeld was, omdat je voor de wetswijziging een sterilisatie moest ondergaan. En zelfs als je die operatie had gehad, dan moest een advocaat dat bij de rechter gaan bewijzen. Dat ging recht tegen mijn principes in.

Toch was het voor mij heel belangrijk om mijn papieren aan te laten passen, omdat ik er steeds mee werd geconfronteerd dat ik in het verkeerde lichaam geboren ben. Als ik bijvoorbeeld mijn paspoort liet zien, dan vroegen mensen zich af of ik dat wel echt was.

Het meest vervelende vond ik het ontvangen van mailtjes met ‘beste mevrouw’ als aanhef. Ik maakte me daar iedere keer weer boos over omdat ik steeds geconfronteerd werd met iets wat ik absoluut niet wilde zijn en bovendien niet ben. Het voelt een beetje alsof je een lichamelijke afwijking hebt en dat je daar telkens weer mee geconfronteerd wordt. Alsof boven iedere mail staat: ‘beste meneer met die lelijke neus’.

De wet is soepeler geworden, maar in mijn ogen nog steeds niet perfect. Je kan bijvoorbeeld nog steeds geen derde geslacht aanvinken, terwijl veel mensen zich niet prettig voelen in hokjes als ‘man’ of ‘vrouw’. Ik denk dat het afschaffen van de geslachtsregistratie de beste oplossing is, maar ik vraag me af of dat moment ooit gaat komen. Als je een brood gaat kopen bij de supermarkt, moet je tegenwoordig al bijna aanvinken of je een man of een vrouw bent.”

De naam van Maarten is vanwege privacyredenen gefingeerd.


 

Chris

© Expreszo/Melanie Samat

Chris (21)

“Toen ik mijn oude papieren nog had, ben ik een keer meegenomen naar het politiebureau. Ik zag er al uit als een man en wilde dus absoluut niet door een vrouw gefouilleerd worden, maar volgens mijn paspoort was ik een vrouw. Die agent zei simpelweg: ‘nee, je bent een vrouw, want je hebt een vagina’. En hij voegde er ook nog aan toe: ‘dragqueens worden ook gewoon door een man gefouilleerd’, terwijl dragqueens echt iets heel anders zijn dan transgenders. We hebben minimaal een half uur staan discussiëren.

In het buitenland merkte ik pas echt hoe belangrijk het is om de juiste papieren te hebben. Afgelopen jaar moest ik plotseling naar Indonesië vliegen omdat mijn vader daar was overleden tijdens zijn vakantie. Als zoon heb je daar veel meer rechten: dochters mogen bijvoorbeeld niet naar de priester om de ceremonie te bespreken. Het was voor mij heel belangrijk dat ik hetzelfde werd behandeld als mijn broers en dat ik net als zij de mogelijkheid had om documenten te ondertekenen.

Als iemand vroeger mijn paspoort afpakte om te lachen om mijn foto, dan reageerde ik vaak hartstikke agressief. Ik heb mijn paspoort van schrik zelfs een keertje uit iemands handen geslagen. Dankzij mijn nieuwe paspoort voel ik me zelfverzekerder: ik krijg nooit meer de vraag of ik een jongen of een meisje ben. De datum waarop ik voor het eerst hormonen mocht gebruiken, vier ik ieder jaar door samen met een vriend een taartje te eten. Voortaan sta ik die dag ook even stil bij het wijzigen van mijn geboorteakte.”


Damian Jackson

© Expreszo/Melanie Samat

Jackson (38)

“Ik heb als eerste man in Nederland mijn geboorteakte laten wijzigen. Ik was zo gespannen dat ik vergeten was om mijn paspoort uit mijn scooter te halen. Dat besefte ik pas toen ik voor de ambtenaar in het gemeentehuis zat. Gelukkig maakte ze er geen punt van en mocht ik die dag voor het oog van alle camera’s toch mijn geboorteakte laten wijzigen.

Bij mij komen belangrijke dingen altijd pas later binnen. Na het tekenen van de papieren verheugde ik me er vooral op om af te zijn van het gezeur. Als ik vroeger belde naar de verzekering, dan moest ik altijd uitleggen waarom ze aan de andere kant van de telefoon een meneer hoorden, terwijl er op het formulier stond dat ik een vrouw was.

Het is bovendien een verademing dat ik niet meer hoef uit te leggen waarom ik me niet gedraag als een vrouw. In het verleden moest ik tijdens mijn werk als beveiliger per se een vrouwenuniform aan. Ik wist toen nog niet dat ik transgender ben, maar dat ik geen vrouwenkleding wilde dragen, dat was toen al heel duidelijk. Ik heb twee weken gehuild.

Inmiddels heb ik ook een borstoperatie achter de rug en is het in mijn hoofd een stuk rustiger geworden. Ik hoef nooit meer te zeuren of ik een herenuniform aan mag en de beslissing om iemand te vertellen dat ik transgender ben, die ligt nu bij mij. Ik heb nog steeds een rugzakje, maar die is nu een stuk minder zwaar.”

Profile photo of Manon de Roon

Door Manon de Roon

Meer van Manon »
  • Melanie SamatFotografie