Linda Duits: “We mogen seksueel best wat vrijer zijn”

Sociaal-wetenschapper zet zich af tegen normativiteit

© Expreszo / Yasmin Roelofs

Interview

Wouter van Dijke
6 April 2015

Linda Duits is sociaal-wetenschapper, gespecialiseerd in populaire cultuur, gender en seksualiteit. Zij stoort zich aan ‘homonormativiteit’ en bepleit seksuele vrijheid. Aan Expreszo vertelt ze over knuffelhomo’s, ‘rare’ seks en brave jongeren.

Homoseksualiteit raakt steeds meer geaccepteerd en er zijn meer en meer koppels van gelijk geslacht te zien, bijvoorbeeld op televisie. “Homo’s worden steeds vaker als marketingtrucje ingezet”, vindt Duits. “Maar alleen een bepaald type homo komt in reclames voor. Het zijn altijd prijskoeien: knappe, blanke, mannelijke homo’s met een mooi huis en een schattig kindje. Andere types, die zich bijvoorbeeld vrouwelijker gedragen, die zie je niet. Dat wordt al veel minder geaccepteerd. En bedrijven gebruiken die homo’s voor politiek en commercieel gewin, maar ze trekken hun steun ook snel in. Kijk bijvoorbeeld naar Coca-Cola, dat een Superbowl-commercial1 uitzond met een homostel. Daarnaast sponsorde het ook de Olympische Winterspelen in Sotsji.”

Vooral lieve, zachte, saaie heteroseks is geaccepteerd

Niet alleen in reclame’s moeten homo’s normatief zijn. Duits: “In televisieseries komt tegenwoordig best vaak een homo-karakter voor. Maar die komt dan een keer uit de kast, zodat de kijker weet dat het karakter homo is, en daar blijft het bij. Die karakters hebben zelden een eigen verhaallijn en dat of ze seks of een relatie hebben komt verder ook niet ter sprake.” Zelfs in de marketing van films over homo’s gaat het soms mis. “De film Chez Nous, die over een groep homoseksuele vrienden gaat, had een poster met hoofdrolspeler Alex Klaassen in drag. Maar op de voorkant van de dvd is dat beeld opeens gekuist en staat hij gewoon in spijkerbroek, terwijl de rest van de foto identiek is. ‘Afwijkende’ homo’s zijn commercieel niet interessant.”

© Entertainment One

Twee versies van de Chez Nous-poster.

Normaal
Er is door sociaal wetenschappers veel onderzoek gedaan naar wat wel en niet normaal is. Linda Duits: “Onderzoeker Gayle Rubin beschrijft dit als de charmed circle. Alles wat binnen die cirkel valt is maatschappelijk geaccepteerde seks: een man en een vrouw, van dezelfde leeftijd, die een langdurige, monogame relatie met elkaar hebben en in hun slaapkamer aan lieve, zachte, saaie seks doen. Dat is seks waar niemand een probleem mee heeft. Daar tegenover kun je dan de minst geaccepteerde vorm van seks stellen: meer dan twee mensen van het zelfde geslacht, buiten, met speeltjes, voor geld, terwijl ze geen relatie hebben, enzovoort. Je merkt dat steeds meer homo’s binnen die charmed circle vallen. Dat is op zich goed, want dat betekent dat ze geaccepteerd worden, maar het zorgt er ook voor dat ze zich eerder gedwongen zullen voelen om ook aan al die andere vereisten van de charmed circle te voldoen.”

© Expreszo / Yasmin Roelofs

Het beeld dat homo’s meer aan vrije seks doen klopt dus wel, denkt Duits. “Omdat homo’s tóch al niet normaal waren, voelden ze niet de noodzaak om aan allerlei andere normen te voldoen. Een norm wordt altijd gesteld door de meerderheid, en wie daarbuiten valt wordt veroordeeld. Je ziet ook dat allerlei afwijkende groepen samenklitten. Kijk bijvoorbeeld naar de Wallen in Amsterdam. Daar zit de meeste prostitutie van de stad, maar het was ook het gebied waar veel drugs werd gebruikt én de plek waar de homobeweging in Nederland is ontstaan.”

Steeds meer neigen homo’s volgens Linda Duits naar het seksuele script van hetero’s. “Voor heterojongeren is het vrij duidelijk wat er van ze verwacht wordt. Op de middelbare school krijg je je eerste vriendje of vriendinnetje, daar ga je dan een beetje mee experimenteren. Rond je 17e heb je voor het eerst seks. Na een paar verkeringen krijg je een vaste relatie waar je al dan niet mee trouwt en kinderen mee krijgt. Voor homo’s gold zo’n script niet, dus die hadden veel meer ruimte om te experimenteren. Zij konden hun seksualiteit veel meer zelf invullen. Inmiddels kunnen homo’s ook trouwen, dus die schuiven steeds meer in de richting van het standaardscript. Natuurlijk vind ik dat homo’s gelijke rechten moeten hebben, maar wat dat betreft is het wel jammer dat het homohuwelijk er nu is.”

Preuts
Sowieso gelooft Duits dat de samenleving erg preuts is. “Er wordt al tientallen jaren onderzoek gedaan naar seksualiteit bij jongeren en daaruit blijkt dat jongeren nu een stuk braver zijn dan in bijvoorbeeld de jaren 90. De leeftijd waarop jongeren voor het eerst seks hebben is behoorlijk stabiel, maar ze zijn veel monogamer en kijken negatiever naar ‘afwijkende’ vormen van seks. Dit komt vooral doordat ouders experimenteergedrag als doktertje spelen eerder afkeuren. Ze proberen hun kinderen meer van seks vandaan te houden. Veel mensen denken dat de maatschappij en de media sterker geseksualiseerd zijn, maar dat is niet waar. Het gevoel is van alle tijden: In de jaren ’20 werd al gedacht dat kinderen vroeg geseksualiseerd zouden worden door dansmuziek. Er is tegenwoordig minder seks te zien dan twintig jaar geleden. Het wordt alleen erger gevonden. Je merkt het zelfs aan programma’s als Dokter Corrie2, die door sommige ouders worden afgekeurd.”

Kinderen van alle leeftijden hebben een seksualiteit

De angst om kinderen met seks in aanraking te laten komen is volgens Linda Duits onzinnig. “Veel mensen hebben het idee dat kinderen onschuldige wezens zijn, en dat seks ze wordt aangedaan. Dat is niet zo: kinderen van alle leeftijden hebben al een seksualiteit. Die seksualiteit gaan ze op een gegeven moment verkennen. Dan verkennen ze hun lichaam, maar ook het internet. Toch gaan ze pas porno kijken als ze daar zelf klaar voor zijn. Het komt voor dat kinderen ongewenst aan seksfilmpjes of -plaatjes worden blootgesteld, maar het is niet zo dat ze dan in één keer zijn geseksualiseerd. Als je dat denkt, dan misken je wat mensen doen. Als een kind er nog niet klaar voor is, dan klikt hij een pornosite snel weg.”

© Expreszo / Yasmin Roelofs

In een ideale wereld heerst volgens Duits een grotere seksuele vrijheid. “Nu is het zo dat er een hiërarchie is waarin mannen boven vrouwen staan en hetero’s boven homo’s. Dat merk je aan alles: jongens schelden elkaar uit voor homo en meisjes voor slet. Je geslacht bepaalt voor een groot deel hoe je je hoort te gedragen. Ik zou het liefst zien dat mensen meer ruimte zouden hebben om af te wijken. Natuurlijk hoeft niet iedereen losgeslagen te zijn, maar het moet ook niet zo sterk veroordeeld worden. Er zou bijvoorbeeld op school les moeten worden gegeven over seksueel burgerschap: hoe je jezelf als seksueel wezen kan gedragen en wat de verschillende mogelijkheden in zijn. Dus niet de heteronormatieve voorlichting van nu, waarin je alleen een standaardscript hoort.”

  1. De Superbowl is één van de grootste sportwedstrijden in de Verenigde Staten. Superbowl-commercials zijn de meest bekeken televisiespotjes ter wereld en worden door miljoenen mensen gezien
  2. Dokter Corrie is een programma van Schooltv, waarin Martine Sandifort een dokter speelt die op humoristische wijze vertelt over seksualiteit. Een petitie tegen Dokter Corrie werd door ruim 10.000 mensen ondertekend.
Profile photo of Wouter van Dijke

Door Wouter van Dijke

Wouter is sinds oktober 2014 hoofdredacteur van Expreszo. Hij studeert biologie en journalistiek en is de trotse bezitter van een opblaasalpaca met de naam Lodewijck.

Meer van Wouter »