Maxim Februari: ‘Hoe doe je dat eigenlijk, een man van 53 zijn?’

Een gesprek over transseksualiteit

Paula
4 August 2016

 

Schrijver, NRC-columnist en filosoof Maxim Februari wakkerde eind 2012 een ware mediastorm aan door openbaar te maken dat hij voortaan als man door het leven zou gaan. Nog maar net uit de kast deed hij zijn verhaal bij onder andere De Wereld Draait Door. Ondertussen zijn we een aantal jaren verder en kreeg Expreszo de kans te polsen hoe het nu met hem gaat en hoe hij terugkijkt op die periode.

 

 

‘Golf van transseksuelen’
Maxim Februari 1“Ik hoor bij een grote golf van transseksuelen uit verschillende generaties, die door de opkomst van het internet tegelijkertijd in beweging zijn gekomen. Daardoor heb je nu mensen van 60 die alsnog de stap zetten en mensen in de puberteit, die het alvast doen. Na verloop van tijd zal dat wegebben, doordat steeds minder mensen zo lang wachten.”

Coming-out
“Mijn coming-out ging gepaard met een hele toestand. Iedereen wilde een interview terwijl ik nog maar net in transitie was en daar nog helemaal niet aan toe was. Het was best angstaanjagend, sommige redacties schreven twee keer per dag dat ze iets van me wilden. Toen heb ik gezegd; “Kom over een paar maanden maar terug, want ik moet eerst een boek schrijven.” Het boekje dat ik vervolgens heb geschreven, De maakbare man, was eigenlijk een soort truc om mezelf wat tijd te kopen. Als ik nu de beelden van toen terugzie vind ik mezelf er schrikbarend jong uitzien. Ik leek wel 32! Gelukkig zie ik er ondertussen weer wat ouder uit.”

“Ik werd een posterboy van de transseksualiteit terwijl mijn hele persoonlijke leven onderuit ging”


Rare jaren

“Ik had in die periode rare jaren. Dat kwam erbij. Ik werd een posterboy van de transseksualiteit terwijl mijn hele persoonlijke leven onderuit ging. Mijn partner kreeg te horen dat ze niet lang meer zou leven, en in het jaar waarin ze overleed brandde eerst nog ons huis af. Ze was eigenlijk vanaf het begin van mijn transitie al erg ziek. Ze had eerder kanker gehad, maar dat leek genezen. Toen ik het nieuws over mijn transitie nog niet naar buiten had gebracht, werd ze opnieuw zo ziek dat ik overwoog te stoppen met de testosteron. Maar de artsen hielden vol dat er niets aan de hand was, zodat ik besloot toch door te gaan in de hoop dat ze wel weer opgeknapt zou raken. Alleen gebeurde dat niet. De artsen hebben zich langdurig vergist. Dus toen ik al die interviews moest doen en met ‘de grote emancipatieslag’ bezig was, waren we eigenlijk met heel iets anders bezig.”

Maxim Februari 4Nieuwe rol
“Voordat ze in december overleed ben ik heel 2015 thuis geweest, zodat ik mezelf dit jaar plotseling terugvond als man van 53. Het voelt alsof ik een paar jaar uit de roulatie ben geweest.
De hormonen hebben hun werk wel gedaan, maar met die nieuwe rol heb ik helemaal nog niet zoveel kunnen doen. Ik was emotioneel ergens anders. Tegelijkertijd denk ik ook weleens: stel je voor dat ik de transitie niet had gedaan. Dan had ik mij nu teruggevonden, alleen op de wereld, in de gedaante van een vrouw van 53. Wat ik dan met mezelf aan had gemoeten weet ik ook niet. Dus het is een geluk bij allerlei soorten ongeluk. Deze nieuwe situatie is een beter uitgangspunt, maar ik kom er nu pas echt aan toe mezelf af te vragen hoe je dat nou eigenlijk doet, een man van 53 zijn.”

“Ik merk dat ik mezelf goed moet inpeperen wat er allemaal bijhoort, bij die nieuwe rol. Als je rond je 20ste in transitie gaat hoef je niet zoveel moeite te doen om die andere rol aan te leren, dan zit de oude er nog niet diep in geëtst. Dat is denk ik nog het grootste gebrek. Het sociale talent dat je door altijd buiten jezelf te staan niet vergaart. Ik zie dat bij andere transmannen ook, een soort ongemakkelijkheid. Een enkeling compenseert het door erg macho te doen maar dat lijkt me ook weer niet handig. Het handigst is denk ik om niet te hard te proberen en vooral jezelf te zijn. Ik merk dat alles nu beter klopt, alles dat vreemd aan mij was, is nu niet meer vreemd. Als vrouw glimlachte ik relatief weinig bijvoorbeeld, terwijl dat als man toch een stuk minder opvalt.”

“Alles dat vreemd aan mij was, is nu niet meer vreemd”

Omgeving
“Mijn ouders zijn ondertussen wel gewend aan mijn nieuwe rol. Ze waren natuurlijk al wel wat gewend omdat ze al een paar decennia hadden opgegeven dat ik ooit voor kinderen zou zorgen toen ik op vrouwen bleek te vallen. Die boodschap over mijn homoseksualiteit indertijd was een veel grotere gebeurtenis dan dit erachteraan. Ondertussen hoeven ze zich om mij geen zorgen meer te maken wat betreft carrière, huizen, dat soort dingen. Ze kregen er ook nog eens een heel informatiepakket bij, met interviews en De maakbare man, waardoor hun kennissenkring in één klap ingelicht was.”

“Mijn broer vond het verder ook niet zo’n ding. Wel is hij wat minder behulpzaam geworden. Hij is namelijk erg handig met electriciteit en ik had een ingewikkeld probleem hier met de telefoon dus ik belde hem op of hij wilde helpen. Dat weigerde hij want; “Je bent nu een man, dus los dat zelf maar op.” Volgens mij zit hij behoorlijk vast in zijn man/vrouwbeelden, en ik krijg het er niet helemaal uitgeramd. Hij is daar vrij strict in.”

“Mensen die het wat onopgemerkter hebben kunnen doen benijden mij niet”

Openbaarheid
Maxim Februari 2“Ik weet niet of ik het iedereen aan zou bevelen om zo in het openbaar in transitie te gaan. Mensen die ik ken die het wat onopgemerkter hebben kunnen doen benijden mij in elk geval niet. In De maakbare man schreef ik dat ik dacht na twee jaar niet meer gebeld te worden door mensen om over mijn transitie te praten. Die voorspelling is niet uitgekomen, ik word er nog altijd over aangesproken. Het is zelfs weleens gebeurd dat ik ergens over een heel ander onderwerp kwam spreken en de aankondiging alleen maar over mijn transitie ging.”

“Ondanks dat iedereen het erover bleef hebben heb ik er ondertussen zo’n vier jaar lang niet over willen praten. Juist om te laten zien dat je het er niet altijd over hóéft te hebben. Dat noem ik de ‘paradox van de emancipatie’. Als ik bijvoorbeeld in de krant alleen nog maar over transseksualiteit had geschreven had ik gedaan alsof in transitie gaan betekent dat de rest van je leven daar om draait. Maar ik wil juist laten zien dat het leven dóórgaat. Je verandert je lichaam, maar dat is vooral een privékwestie. Het betekent niet dat je niet meer geïnteresseerd bent in alle dingen zoals ieder ander.”


“Ik begreep opeens al die jonge, apathische jongens, die nergens zin in hebben”

“Al was dat vlak nadat ik met de testosteron begon wel even anders. Je komt
dan in een soort puberteit en ik begreep opeens al die jonge apathische jongens die nergens zin in hebben. Lastig, als columnist van het NRC, om niet meer geïnteresseerd te zijn in het wereldnieuws. Gelukkig begonnen mijn lichaam en brein na verloop van tijd te wennen en werd ik weer wat volwassener.”

“Laatst heb ik wel een column geschreven over de verwarrende benaming van homo-en transseksualiteit waarop ik heel veel reacties kreeg van dankbare mensen tot en met artsen aan toe. Zij hadden er eigenlijk nooit goed bij stilgestaan dat homo-zijn niet persé iets te maken hoeft te hebben met seks en dat trans-zijn daar al helemaal buiten staat. Het is dus ook wel handig om af en toe eens iets uit te komen leggen dacht ik toen, en ondertussen kan ik het me ook wel veroorloven er wél over schrijven, vind ik.”

“Overal zijn mensen probleemloos aan het werk, maar die zie je nooit in het openbaar”

Clichématig beeld
“Mensen hebben namelijk nog te vaak hele nare, stereotype associaties bij transseksuelen. Ze worden dan ook pas gezien als er problemen zijn, als ze niet meer aan het werk komen bijvoorbeeld, waardoor ze niets te verliezen hebben en in de openbaarheid treden. Dat clichématige negatieve beeld zou genuanceerd moeten worden. Maar mensen die stealth gaan, die onopgemerkt blijven, geven natuurlijk geen interview want dan verliezen ze hun cover. Dus ondanks dat er ook een hoop mensen zonder problemen aan het werk zijn zie je die nooit in het openbaar.”

“Ik ken vooral transmannen die op hun werk niet ‘out’ zijn en die er dus onopgemerkt bij zitten als er verschrikkelijke verhalen worden verteld over transseksuelen. Vervolgens moeten ze hun mond houden. Ze kunnen wel een beetje bijsturen, maar niet met beroep op hun eigen ervaring, en dat is erg jammer. Als je ergens drie jaar werkt zou het mooi zijn als je kon zeggen: ‘Jullie hebben wel de idiote opvatting dat je het altijd ziet als iemand transgender is, maar je werkt al drie jaar met mij en je hebt niets gezien’.”

“Eigenlijk moet je overspoeld worden met transseksualiteit”

“Eigenlijk moet je overspoeld worden met transseksualiteit, tot het echt je neus en oren uitkomt en je het verhaal niet eens meer wílt horen. Dat is nu een beetje met homoseksualiteit aan de hand. Als je dochter lesbisch is geloven veel mensen dat ondertussen wel. Maar om dat voor transseksuelen te bereiken moeten vanaf nu veel mensen in de openbaarheid treden. Of ze tot dat offer bereid zijn, is een tweede.”

 

 


Profile photo of Paula

Door Paula

Paula is een persoon die houdt van taal, met als lievelings Frans. Ze struint in het dagelijks leven door Utrecht haar stadsie.

Meer van Paula »
  • Arthur van der Werf Fotografie