‘Wij kunnen allemaal activisten zijn op onze eigen manier’

Documentairemaker Shane Bitney Crone ziet Amerika voor zijn ogen veranderen

© Expreszo / Yasmin Roelofs

Interview

Hjalmar Kemperman
8 March 2015

Op een zonnige maandagmiddag heb ik met Shane Bitney Crone afgesproken. Shane is activist en documentairemaker. Hij werd bekend na het overlijden van zijn partner. Diens familie wilde toen niks met Shane te maken hebben, waardoor hij zelfs niet op zijn begrafenis aanwezig mocht zijn. Ik interviewde hem over zijn leven, documentaire en zijn werk als activist. Expreszo sprak hem in 2012 over zijn Youtubevideo, sindsdien is er een hoop veranderd voor hem.

Sinds jouw Youtubevideo It could happen to you en documentaire Bridegroom is er veel veranderd in the Verenigde Staten, hoe voelt dat voor jou?
Het is ongelofelijk om te zien hoe snel dingen zijn veranderd. Ik ben dankbaar dat er staat na staat huwelijksgelijkheid is. Maar het is ook bitterzoet, omdat zoveel mensen er niet meer zijn om het mee te maken. Mensen verbergen niet meer wie ze zijn en delen hun verhalen, daarom gaat het denk ik zo snel. Dit wordt denk ik het jaar dat er volledige huwelijksgelijkheid in de Verenigde Staten zal zijn.

Denk je dat jouw verhaal heeft meegeholpen aan het feit dat het zo snel ging?
Dat weet ik niet zo goed. Ik weet van veel mensen dat mijn verhaal hun mening veranderd heeft. Wanneer je je verhaal vertelt, hoop je dat je er veel mensen mee kan helpen. Maar zelfs als je er al één persoon mee kan helpen is dat geweldig, dan is dat het waard. Zo krijg ik veel prachtige berichten van jonge mensen die mij bedanken en soms hun verhaal aan mij vertellen, dat kan erg ontroerend kan zijn. Soms zou ik ze dan gewoon willen bellen en zeggen: ‘Het komt allemaal wel goed!’

Word je er nooit moe van om steeds maar weer hetzelfde verhaal te vertellen?
Het is een vraag die ik heel vaak krijg: ‘Ga je ooit stoppen met je verhaal te vertellen?’ Maar wanneer ik berichten krijg van jonge mensen die vertellen dat mijn verhaal hun geholpen heeft door bijvoorbeeld een depressie, geeft dat kracht om door te gaan. Ook als er extreem gelovigen zijn die vertellen dat hun mening over homoseksualiteit compleet veranderd is door mijn verhaal, motiveert mij dat om het te blijven vertellen. Zolang mijn verhaal anderen helpt, blijf ik het vertellen.

Het was eng om mezelf zo bloot te geven en mijn emoties te tonen. Dat deed ik zelfs niet bij mijn familie. Zelfs als de video niet zo vaak was gekeken, was het uploaden ervan al een groot moment. Het was een onderdeel van mijn rouwproces. Er zijn mensen die verwachten dat rouwen op een vaste manier gebeurt, maar iedereen heeft zijn eigen manier.

‘Als je jong bent is het soms zo makkelijk om je eenzaam te voelen, denken dat er niemand is die je begrijpt.’

Hoe voelt het dat je een rolmodel bent geworden?
Ik ben nooit perfect geweest en dat zal ik ook nooit zijn. Maar ik ben wel dankbaar dat er mensen zijn die geïnspireerd zijn door mijn ervaringen. Het is een zeldzame mogelijkheid dat er mensen luisteren, dus ik probeer daar dan ook gebruik van te maken. Als je jong bent is het soms zo makkelijk om je eenzaam te voelen, denken dat er niemand is die je begrijpt. Ik wou dat ik een rolmodel had toen ik jonger was, niet karakters op televisie, maar échte mensen.

Denk je dat je een activist was geworden als Tom niet was overleden?
Nee, dat denk ik niet. Ik dacht dat anderen dit zouden oplossen voor mij, dat de mensen met megafoons degene zouden zijn die dingen zouden gaan veranderen. Ik zag mijzelf nooit als een activist. Bij een activist denk je al snel aan iemand met een groot bord en een megafoon, dat was ik niet. Maar ik heb ontdekt dat wij allemaal activisten kunnen zijn. Het maakt niet uit wie je bent, wij kunnen allemaal activisten zijn op onze eigen manier.

Afgelopen week heb je een TEDx talk gegeven bij Amsterdam University College, waarom heb je besloten dit te doen?
Toen ze mij er voor vroegen, was mijn eerste reactie: Angst. Ik dacht ‘maar dit kan ik helemaal niet’. Geloof het of niet, ik heb nog niet veel van zulk soort voordrachten gedaan. Normaal laat ik de documentaire zien en beantwoord ik daarna vragen. Dit wordt dus mijn allereerste TED-talk. Ook al vind ik het nog steeds eng, ik ben dankbaar dat ik dit mag doen. Ik had nooit verwacht dat ik dit soort dingen zou meemaken, een verhaal interesseert mensen vaak maar voor een korte tijd. Maar hier ben ik, drie jaar later en het interesseert mensen nog steeds.

Het thema is ‘Changing the Game’. Waar ga jij het over hebben?
Er komen mensen van verschillende sectoren die vertellen hoe zij dingen veranderd hebben in hun specifieke werkgebied. De gelijkheidsbeweging heeft veel te maken met het delen van verhalen. Ik ga vertellen over de kracht van het delen van een persoonlijk verhaal en hoe dit iemands mening of misschien uiteindelijk ook wel de wet kan veranderen.

‘Ik denk dat het belangrijk is om van jezelf te houden en een mooi leven te leiden en niet te wachten op iemand die je leven compleet maakt.’

Tegen wat voor problemen lopen homo’s aan in de Verenigde Staten?
Ik weet dat in de Verenigde Staten veel mensen gefocust zijn op gelijkheid wat betreft het huwelijk, ze denken dat wanneer wij dat bereikt hebben alles okay zal zijn. Maar in 30 staten kan je nog steeds ontslagen worden vanwege je seksualiteit of kan je nog steeds een huis geweigerd worden omdat je homo bent. Er zijn ook nog steeds staten die therapie toelaten die ervoor zou zorgen dat je weer hetero wordt. Volledige gelijkheid begint niet zodra er gelijkheid wat betreft het huwelijk is, er is meer werk te doen.

Maar als ik dan wereldwijd kijk zijn er nog steeds plekken, zoals Uganda, waar je zomaar opgepakt kunt worden omdat je homo bent. Dat laat mij zien hoever wij zijn gekomen, maar dat er nog steeds werk te doen is. Ik krijg vaak berichten van mensen die vragen of ik naar hun land wil komen om te spreken, omdat ze zelf niet

kunnen kunnen zeggen waarvoor ze staan vanwege de politiek in het land. Ik vind het lastig om te begrijpen dat ze dat aan mij vragen, maar ik voel ook een soort verantwoordelijkheid. Ik hoop dat ze ooit hun eigen stem mogen vinden, maar tot die tijd zal ik voor ze spreken.

Waar zie je de Verenigde Staten over vijf jaar?
Ik denk dat er sowieso huwelijksgelijkheid is en hopelijk worden de therapieën die beweren dat ze je hetero kunnen maken verboden. Ook denk ik dat men niet meer ontslagen of een huis geweigerd kan worden vanwege hun seksualiteit. Ik hoop dat er volledige gelijkheid zal zijn. Maar ook al is er volledige gelijkheid, betekent het niet dat er geen homofobie meer zal zijn. Kijk naar racisme, dat vindt helaas ook nog vaak plaats. Ik hoop dat ik mijn verhaal de komende 5 of 10 jaar zal kunnen blijven vertellen en zo voor minder haat kan zorgen.

In je documentaire vertel je over Tom’s familie en dat je geen contact met ze hebt, hoe zit dat nu?
Helaas nog steeds niet. Ik ben veel in de media geweest, zowel nationaal als internationaal. Helaas heeft Tom’s familie niet aan interviews mee willen werken. Tot op vandaag de dag heb ik nooit meer wat van ze gehoord. Met de video en de documentaire was het nooit mijn bedoeling om ze te demoniseren of wraak te nemen, maar om hun zoon te eren. De realiteit is dat Tom’s ouders en veel andere ouders van hun kinderen houden, maar niet weten hoe ze er mee om moeten gaan.

Het is nu bijna 4 jaar geleden sinds Tom’s overlijden, denk je dat je ooit nog een keer verliefd zal worden?
Bij Tom was ik niet heel actief aan het zoeken om verliefd te worden, het gebeurde gewoon. Ik heb veel vrienden die gedeprimeerd raken door websites en apps die speciaal gemaakt zijn om te daten. Ik denk dat het belangrijk is om van jezelf te houden en een mooi leven te leiden en niet te wachten op iemand die je leven compleet maakt. Daar ligt mijn focus nu, groeien en leren om van mijzelf te houden. Als het de bedoeling is dat ik ooit weer verliefd wordt, dan zal het gebeuren. Er was een tijd vlak na zijn overlijden dat ik mij dat niet voor kon stellen en dat het idee mij zelfs ziek maakte. Maar ik realiseer mij dat ik nog relatief jong ben en dat het een mogelijkheid is dat ik ooit nog verliefd kan worden. Ik heb geluk gehad dat ik het heb mogen ervaren met Tom en als dat niet meer gebeurt dan vind ik dat ook goed.

Profile photo of Hjalmar Kemperman

Door Hjalmar Kemperman

Hjalmar is sinds oktober 2014 adjunct-hoofdredacteur van Expreszo. Studeert Journalistiek & Communicatie en woont sinds kort in een van de mooiste steden van Nederland. Hij schrijft alles op, omdat hij bang is wat te vergeten.

Meer van Hjalmar »